Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 2 lipca 2022
w Esensji w Esensjopedii

Marek Krajewski
‹Pomocnik kata›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułPomocnik kata
Data wydania20 maja 2020
Autor
Wydawca Znak
CyklEdward Popielski
ISBN978-83-240-6024-5
Format400s. 140×205mm; oprawa twarda
Cena44,99
Gatunekhistoryczna, kryminał / sensacja / thriller
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup

Prometeusze na sowieckim widelcu
[Marek Krajewski „Pomocnik kata” - recenzja]

Esensja.pl
Esensja.pl
Gdy dwa lata temu podczas spotkania autorskiego w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Wągrowcu Marek Krajewski zapowiedział, że będzie zajmował się beletrystyką jeszcze przez dziesięć lat, a potem, zapewniwszy sobie godne życie na pisarskiej emeryturze, wróci do zgłębiania kwestii filologicznych – ucieszyłem się, że wciąż czeka mnie lektura przynajmniej dziesięciu interesujących retro-kryminałów. Tymczasem już po tej zapowiedzi autor podkręcił tempo i obecnie wydaje kolejną powieść średnio co pół roku. Najnowszą jest „Pomocnik kata”.

Sebastian Chosiński

Prometeusze na sowieckim widelcu
[Marek Krajewski „Pomocnik kata” - recenzja]

Gdy dwa lata temu podczas spotkania autorskiego w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Wągrowcu Marek Krajewski zapowiedział, że będzie zajmował się beletrystyką jeszcze przez dziesięć lat, a potem, zapewniwszy sobie godne życie na pisarskiej emeryturze, wróci do zgłębiania kwestii filologicznych – ucieszyłem się, że wciąż czeka mnie lektura przynajmniej dziesięciu interesujących retro-kryminałów. Tymczasem już po tej zapowiedzi autor podkręcił tempo i obecnie wydaje kolejną powieść średnio co pół roku. Najnowszą jest „Pomocnik kata”.

Marek Krajewski
‹Pomocnik kata›

EKSTRAKT:80%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułPomocnik kata
Data wydania20 maja 2020
Autor
Wydawca Znak
CyklEdward Popielski
ISBN978-83-240-6024-5
Format400s. 140×205mm; oprawa twarda
Cena44,99
Gatunekhistoryczna, kryminał / sensacja / thriller
Zobacz w
Wyszukaj wMadBooks.pl
Wyszukaj wSelkar.pl
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj / Kup
Przyglądając się książkom Marka Krajewskiego publikowanym od 2018 roku, można dostrzec pewną prawidłowość – wrocławski pisarz postanowił na przemian poświęcać swój czas Eberhardowi Mockowi i Edwardowi Popielskiemu. Dlatego po rozgrywającym się w Breslau przed pierwszą wojną światową „Pojedynku” (2018) pojawiła się poświęcona z kolei Łyssemu (tak nieprzejednanego komisarza ze Lwowa nazywają miejscowi przestępcy) „Dziewczyna o czterech palcach” (2019); krótko potem do rąk czytelników trafił rozgrywający się w światku wrocławskich Żydów „Golem” (2019), a tuż po nim – „Pomocnik kata” (2020), w którym ponownie pierwsze skrzypce gra Popielski. I to wszystko w odstępach półrocznych, podczas gdy przez poprzednie dwie dekady Krajewski twardo trzymał się zasady – jeden kryminał na rok (odstępstwa pojawiły się tylko w przypadku dwóch napisanych we współpracy z Mariuszem Czubajem współczesnych książek o komisarzu Jarosławie Patrze, czyli „Alei samobójców” oraz „Róż cmentarnych”).
Komisarz Edward Popielski po raz pierwszy pojawił się w szóstej powieści poświęconej Mockowi – „Głowie Minotaura” (2009) – by przez kolejnych sześć lat stać się sztandarowym bohaterem Krajewskiego. W tym czasie trafiały się wrocławianinowi powieści lepsze („Liczby Charona”), średnie („W otchłani mroku”) i słabe („Władca liczb”). W pewnym momencie można było nawet odnieść wrażenie, że Popielski jako postać książkowa jest „skończony”, że wyczerpał swój potencjał i najlepsze, co będzie można z nim zrobić, to pozwolić mu heroicznie zginąć, a potem pogrzebać i nigdy już do niego nie wracać. Krajewski wybrał jednak inne rozwiązanie, postanawiając dać Łyssemu drugą szansę – i dokonał restartu całej serii. Tym sposobem w „Dziewczynie o czterech palcach” pojawił się zupełnie nowy, choć wciąż ten sam, lwowski komisarz – o kilkanaście lat młodszy, sprawniejszy fizycznie i z jeszcze większym zamiłowaniem do ryzykanctwa.
Przy okazji zaszła też istotna zmiana gatunkowa. O ile wszystkie poprzednie powieści z Popielskim (począwszy od „Głowy Minotaura”, a na „Arenie szczurów” skończywszy) były typowymi kryminałami retro, o tyle te powstające już po restarcie są klasycznymi powieściami szpiegowskimi, w których wątki kryminalne dodawane są jedynie dla smaku. Widać Krajewski w ostatnich latach rozsmakował się w popularnej literaturze okresu międzywojennego, której jednym z naczelnych motywów była walka polskich służb specjalnych z wywiadem i kontrwywiadem sowieckim – i postanowił przedstawić własną jej wersję. W „Pomocniku kata” jako punkt wyjścia potraktował autentyczne wydarzenie, jakim był dokonany 7 marca 1927 roku na jednym z warszawskich dworców kolejowych zamach na radzieckiego ambasadora (a gwoli ścisłości: posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego) Piotra Wojkowa. Dokonał go mieszkający w Polsce niespełna dwudziestoletni Białorusin Borys Kowerda.
W ten wątek Krajewski wpisał całkowicie fikcyjną opowieść o tym, co poprzedziło zamach i co było jego bezpośrednim następstwem. Choć czy na pewno „całkowicie fikcyjną”? Wrocławianin uznał bowiem, że sporo racji może mieć obecny (i były) dyrektor Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych Sławomir Dębski, który przed trzema laty opublikował w kwartalniku „Polski Przegląd Dyplomatyczny” artykuł „Zagadka zamachu na Piotra Wojkowa, sowieckiego posła w Warszawie 7 czerwca 1927 r. – nieznany dokument polskiego MSZ rzuca nowe światło”, w którym pojawiła się teza, że za zabójstwem Wojkowa mógł stać radziecki wywiad wojskowy, w skrócie zwany Razwieduprem (co było akronimem utworzonym od „разведывательное управление”, czyli „zarząd wywiadowczy”). Teza ta była na tyle intrygująca, że świetnie nadawała się do rozwinięcia w formie powieściowej. Dyrektor Dębski zrobić tego oczywiście nie mógł, więc wyręczył go ceniony beletrysta Krajewski. Dzięki temu mógł on po raz kolejny sięgnąć po postać komisarza Popielskiego i, co najważniejsze, wyciągnąć go ze Lwowa i rzucić na znacznie szerszą arenę wydarzeń.
Akcja rozpięta została bowiem pomiędzy Wilnem a Warszawą, pomiędzy mazowieckim Sierpcem (gdzie od 1915 do 1945 roku mieściło się odgrywające ważną rolę w „Pomocniku kata” więzienie) a Świętym Krzyżem na Kielecczyźnie (pojawiającym się również w kontekście znajdującego się tam ciężkiego zakładu penitencjarnego), by w finale zaprowadzić czytelnika nad przecinającą Wołyń granicę polsko-radziecką. Nie byłoby tego rozmachu geograficznego, gdyby nie zaprzęgnięta do fabuły… „idea prometejska”, będąca w drugiej połowie lat 20. ubiegłego wieku bardzo śmiałym konceptem politycznym, któremu sprzyjał Henryk Józewski, jedna z kluczowych postaci w książce Krajewskiego. Zresztą nie jedyna mająca swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Kolejnymi są chociażby pułkownik Tadeusz Schaetzel, ówczesny szef Dwójki (Oddziału II), to jest polskiego wywiadu wojskowego, czy prezes Tadeusz Chłapowski – prominentny działacz Krajowego Towarzystwa Naftowego (którego Popielski dobrze poznał już przy okazji akcji opisanej w „Dziewczynie o czterech palcach”).
Pierwsze dwie (z pięciu) części powieści opisują wydarzenia poprzedzające zamach na ambasadora Wojkowa i samo to dramatyczne wydarzenie, po którym Borys Kowerda – wbrew przekonaniu Edwarda Popielskiego – dostaje nadzwyczaj surowy wyrok więzienia, co zresztą wywołuje w komisarzu ogromne (i jak najbardziej usprawiedliwione sytuacją) wyrzuty sumienia. Na szczęście dzięki zaskakującemu zbiegowi okoliczności w dalszym ciągu książki lwowianin dostaje szansę, aby choć częściowo naprawić swój – wynikający z nieświadomości (która jest jednak tylko drobną okolicznością łagodzącą) – błąd. A przy okazji rozprawić się z działającą na terenie Polski i sięgającą naprawdę głęboko – do biurek polskich wojskowych i polityków – agenturą sowiecką. Popielski jest więc wyjątkowo zdeterminowany. I odpowiednio wkurzony. A to jak najlepiej wróży lekturze. „Pomocnik kata” ma wszystkie plusy „Dziewczyny o czterech palcach”, ale jest od niej jeszcze bardziej wciągający. Nie da się ukryć, że sięgnięcie do autentycznych zdarzeń sprzed prawie stu lat wyszło powieści na dobre.
Kiedyś chwyciłbym się za głowę, przeczytawszy następujące zdanie: „Od jakiegoś czasu z większą niecierpliwością czekam na kolejne książki z komisarzem Popielskim, aniżeli z Eberhardem Mockiem” – ale się nie chwycę, bo w końcu to ja je napisałem!
koniec
2 czerwca 2020

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

PRL w kryminale: Skazany na śmierć
Sebastian Chosiński

1 VII 2022

Dzisiaj takie zjawisko już nie istnieje. Prasa codzienna nie drukuje powieści w odcinkach. Ale jeszcze w latach 80. ubiegłego wieku były one czymś najzupełniej naturalnym. Dla wielu gazet stawały się niemalże gwarancją sukcesu. Czasami nawet na łamy regionalnych tytułów trafiały interesujące teksty. Przykładem tego „Nie chcę umierać!” Krzysztofa T. Rosy z 1959 roku.

więcej »

Ziemia obca, lecz swoja
Sebastian Chosiński

30 VI 2022

W momencie kiedy zostały już przetłumaczone na język polski wszystkie wydane w postaci książek teksty beletrystyczne Izraela Joszuy Singera, warto zapoznać się z nimi właśnie zgodnie z chronologią publikacji. A więc po „Perłach” – debiutanckim tomie opowiadań – sięgnąć po pochodzący z 1925 roku zbiór „Na obcej ziemi”. A dopiero potem po jego wyśmienite powieści. W ten sposób łatwiej będzie nam dostrzec i docenić eksplozję talentu żydowskiego pisarza.

więcej »

Krótko o książkach: Nikt nie spodziewa się hiszpańskiej inkwizycji
Miłosz Cybowski

29 VI 2022

„Inkwizycja hiszpańska” Helen Rawlings jest krótkim i treściwym opracowaniem, które zawiera wiele interesujących spostrzeżeń na temat tej owianej złą sławą organizacji.

więcej »

Polecamy

Seksapokalipsa

W podziemnym kręgu:

Seksapokalipsa
— Marcin Knyszyński

Odwieczna dialektyka
— Marcin Knyszyński

Rzeczy, które robisz w piekle, będąc martwym
— Marcin Knyszyński

Bulwar Zachodzącego Słońca 2
— Marcin Knyszyński

Borat Dzong-Un z pasem szahida
— Marcin Knyszyński

Rozkład i rozkładówka
— Marcin Knyszyński

Nowoczesny mit
— Marcin Knyszyński

Horror rzeczywistości
— Marcin Knyszyński

Osaczona
— Marcin Knyszyński

Pan życia i śmierci
— Marcin Knyszyński

Zobacz też

Tegoż autora

Ziemia obca, lecz swoja
— Sebastian Chosiński

Z twarzą zwróconą na wschód…
— Sebastian Chosiński

Dybuki krążą wokół nas
— Sebastian Chosiński

Żółw i diabeł
— Sebastian Chosiński

Cyceron kontra piękna Ormianka
— Sebastian Chosiński

Bohater na przekór
— Sebastian Chosiński

Spaghetti-superbohaterstwo
— Sebastian Chosiński

I nie wierz nikomu, bo nie trafisz do domu
— Sebastian Chosiński

Tajniak też człowiek (choć specyficzny)
— Sebastian Chosiński

Wśród kościołów i pałaców
— Sebastian Chosiński

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.