Dołącz do nas na Facebooku

x

Nasza strona używa plików cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Więcej.

Zapomniałem hasła
Nie mam jeszcze konta
Połącz z Facebookiem Połącz z Google+ Połącz z Twitter
Esensja
dzisiaj: 30 maja 2023
w Esensji w Esensjopedii

Józef Słotwiński
‹Mord w hurtowni›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułMord w hurtowni
Data premiery11 maja 1967
ReżyseriaJózef Słotwiński
ZdjęciaSławomir Conrad, Wojciech Frankowski, Stefan Kasperek, Ryszard Różycki
Scenariusz
ObsadaCzesław Wołłejko, Halina Kossobudzka, Jolanta Skowrońska, Mieczysław Pawlikowski, Bogdan Baer, Jadwiga Ochalska
MuzykaAndrzej Fronczak
Rok produkcji1967
Kraj produkcjiPolska
Czas trwania69 min
Gatunekkryminał
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup

„Kobra” i inne zbrodnie: Dziurkacz w roli głównej

Esensja.pl
Esensja.pl
Oglądając po latach wyreżyserowaną przez legendarnego Józefa Słotwińskiego sztukę Marka Domańskiego „Mord w hurtowni”, można głośno się śmiać. Tyle że powinien to być śmiech przez łzy. Autor w groteskowy sposób przedstawił bowiem problem, z jakim borykaliśmy się w PRL-u i jaki wcale nie zniknął w III RP – to gospodarcze kombinatorstwo i złodziejstwo.

Sebastian Chosiński

„Kobra” i inne zbrodnie: Dziurkacz w roli głównej

Oglądając po latach wyreżyserowaną przez legendarnego Józefa Słotwińskiego sztukę Marka Domańskiego „Mord w hurtowni”, można głośno się śmiać. Tyle że powinien to być śmiech przez łzy. Autor w groteskowy sposób przedstawił bowiem problem, z jakim borykaliśmy się w PRL-u i jaki wcale nie zniknął w III RP – to gospodarcze kombinatorstwo i złodziejstwo.

Józef Słotwiński
‹Mord w hurtowni›

EKSTRAKT:70%
WASZ EKSTRAKT:
0,0 % 
Zaloguj, aby ocenić
TytułMord w hurtowni
Data premiery11 maja 1967
ReżyseriaJózef Słotwiński
ZdjęciaSławomir Conrad, Wojciech Frankowski, Stefan Kasperek, Ryszard Różycki
Scenariusz
ObsadaCzesław Wołłejko, Halina Kossobudzka, Jolanta Skowrońska, Mieczysław Pawlikowski, Bogdan Baer, Jadwiga Ochalska
MuzykaAndrzej Fronczak
Rok produkcji1967
Kraj produkcjiPolska
Czas trwania69 min
Gatunekkryminał
Zobacz w
Wyszukaj wSkąpiec.pl
Wyszukaj wAmazon.co.uk
Wyszukaj / Kup
Zdecydowana większość opartych na tekstach polskich autorów spektakli prezentowanych w ramach Teatru Sensacji „Kobra” robionych było na poważnie. Ich tematami były najczęściej podstępne zbrodnie (vide „Iryd”, „Brydż”, „Amerykańska guma do żucia «Pinky»”, „Śmierć w samochodzie”), szpiegostwo („Kryptonim Maks”) czy szantaż („Kiedy się ze mną podzielisz?”). Ale nie brakowało również opowieści eksplorujących temat okupacji niemieckiej („Toccata”, „Cień Archanioła”). Na tle wszystkich wymienionych przedstawień mający premierę w czwartkowy wieczór 11 maja 1967 roku „Mord w hurtowni” był ewenementem. O bardzo istotnym społecznym problemie opowiadał bowiem w formie satyryczno-groteskowej. Całkiem możliwe, że dlatego, iż na inną nie zgodziłaby się peerelowska cenzura.
Autorem „Mordu…” był kompletnie już dzisiaj zapomniany prozaik i dramaturg Marek Domański (1921-2005). Pochodził z Wołynia; po wojnie ukończył studia prawnicze na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, ale prawem w swoim dorosłym życiu nie zajmował się. Jako pisarz zadebiutował w mrocznych czasach stalinowskich, ale już wtedy starał się tworzyć sztuki ocierające się o farsę i satyrę. W swoim dorobku ma kilkanaście sztuk (niektóre publikowane, inne wykorzystane jedynie jako scenariusze spektakli teatralnych, telewizyjnych bądź radiowych): „Otwarte drzwi” (1950), „Milionowe jajko” (1950), „Kobieta czy brylanty” (1960), „Zawsze nieznany ląd” (1964), „Ktoś nowy” (1965), „Trutnie i kobiety” (1970), „Miejsce postoju” (1974), „Inżynier na sprzedaż” (1977), „Wyszedłem i nie wrócę” (1988) oraz „Siła przebicia” (1989); do tego należy doliczyć jeszcze przedstawienia Teatru TV: „Mord w hurtowni” (1967), „Przepustka” (1967), „Horoskop” (1968), „Kobieta w trudnej sytuacji” (1968), „Decyzja” (1969) i – wydany osiem lat wcześniej – „Ktoś nowy” (1973). „Mord…” też zresztą doczekał się druku, chociaż dopiero w 1983 roku (sic!), co świadczy o tym, że minęło kilkanaście lat od premiery, a tekst wciąż pozostawał aktualny. Nie świadczy to najlepiej o PRL-u, prawda?
Twórczość prozatorska Domańskiego pozostawała nieco na uboczu jego pisarskich dokonań. Nic dziwnego. Wydał jedynie cztery powieści: „Dom nad jeziorem” (1955), „Klipsy z niebieskich migdałów” (1957), „Porządek rzeczy” (1962) oraz „Pierwszy niewinny” (1973). Mogło być ich więcej, lecz druk zaplanowanego przez Wydawnictwo Literackie na 1957 rok prześmiewczego „Centralnego zarządu kłamstwa” zahamowała cenzura. Będąca groteskowym rozliczeniem z epoką socrealizmu książka, jak widać, wydawała się w tamtym czasie (zaledwie rok po XX Zjeździe KPZR i śmierci „Bolesława Bieruta) zbyt groźna dla decydentów kulturalno-politycznych. Maszynopis odłożono więc na półkę i… nigdy do niego nie powrócono. Autor musiał nauczyć się mówienia o pewnych sprawach mniej wprost i – przy okazji – oddawania cesarzowi co cesarskie. Tak dzieje się właśnie w „Mordzie w hurtowni”: na tle patologii gospodarczych PRL-u błyszczy postać niekonwencjonalnego w swych metodach śledczych kapitana Milicji Obywatelskiej (w tej roli pojawił się niezrównany Czesław Wołłejko).
W prowincjonalnym miasteczku w biurze Hurtowni Wielobranżowej zostaje znaleziono ciało nieżyjącego mężczyzny; anonimowa osoba informuje telefonicznie o tym fakcie MO i na miejsce zdarzenia udaje się wspomniany już oficer (autor nie podaje jego nazwiska). Ofiarą jest niejaki Kipiela, członek rady zakładowej w hurtowni – człowiek, którego zawsze rozpierała energia, który chciał działać na rzecz pracowników i który tępił wszelką niegospodarność. Może właśnie z tego powodu ktoś przywalił mu potężnym dziurkaczem w głowę, powodując natychmiastowy zgon? Tylko kto byłby w stanie to zrobić? Zainteresowanych jego śmiercią wprawdzie w zakładzie pracy Kipieli nie brakuje, ale to, że życzymy komuś szybkiego zejścia, nie musi wcale oznaczać, iż sami jesteśmy gotowi wyprawić go na drugi świat. Kapitan ma twardy orzech do zgryzienia. Nie dlatego, że musi z mozołem szukać winnych. Wręcz przeciwnie – potencjalni sprawcy sami pakują mu się w ręce. Każdy ma motyw, każdy miał sposobność. Każdy też – bardzo nieczyste sumienie!
Magazynier (Bogdan Baer) od lat traktuje magazyn jako doskonałe miejsce zatrudnienia znajomych i pociotków i bardzo nerwowo zareagował na sugestię Kipieli, że należałoby tam dokonań „redukcji etatów”. Dyrektorowi hurtowni, pieszczotliwie nazywanemu Dudusiem (w tej roli Mieczysław Pawlikowski, legendarny Zagłoba z „Pana Wołodyjowskiego”), zmarły wypominał przekręty z kupnem krajowego dźwigu, który szybko został zepsuty tylko po to, aby można było kupić zagraniczny, węgierski, co stało się podstawą do zorganizowania pięciotygodniowego wyjazdu nad Balaton. Kipiela patrzył też uważnie na ręce głównej księgowej Kozłowskiej (Halina Kossobudzka), która przyklepywała wszystkie niekorzystne dla firmy transakcje i wydatki. Ba! nawet Józefina Łapka (Jolanta Skowrońska), stała klientka hurtowni, referentka zakupów w Gminnej Spółdzielni Spożywców, miała interes w tym, by niesforny aktywista rozstał się z życiem. Wtedy bowiem wskoczyłaby na… Oj, pisanie o tym byłoby już krokiem za daleko.
Marek Domański, choć robi to w sposób humorystyczny, nadzwyczaj celnie rozdaje ciosy. Wśród pracowników hurtowni chyba tylko przewijająca się w tle, wiecznie milcząca sprzątaczka (gra ją Jadwiga Ochalska) nie ma niczego na sumieniu (ale i tego nie możemy być w stu procentach pewni). Pozostała czwórka to kombinatorzy i oszuści, złodzieje i defraudatorzy, niektórzy już nawet karani. Co z tego jednak, skoro Duduś po każdej kolejnej wpadce i odsiadce – awansuje. Dzieje się to wprawdzie na prowincji, ale tym bardziej musi rzucać się w oczy w małej miejscowości, w której wszyscy wszystko o wszystkich wiedzą. Jaki obraz Polski Gomułkowskiej wyłania się z tego spektaklu? Absolutnie przerażający. Stwierdzi ktoś: ale to przecież mali ludzie na niskich stanowiskach. Owszem, tylko że tych „małych ludzi” na ich stanowiska mianował ktoś będący na wyższych szczebelkach drabiny władzy, komuś ich złodziejstwo nie przeszkadzało. Naprawdę nie pojmuję, jakim cudem cenzura przepuściła to przedstawienie. Może było to pokłosiem ujawnianych w poprzednich latach afer gospodarczych – „skórzanej” (1959-1960) i „mięsnej” (1964-1965), a może oczy urzędników z ulicy Mysiej były zwrócone już tylko na to, co dzieje się na Bliskim Wschodzie…
koniec
28 marca 2023

Komentarze

Dodaj komentarz

Imię:
Treść:
Działanie:
Wynik:

Dodaj komentarz FB

Najnowsze

Kim jest „American Psycho”?
Alicja Sobiech

26 V 2023

Główny bohater filmu p.t. „American Psycho” w reżyserii Mary Harron wciąż wzbudza w publiczności wiele pytań i emocji. Ponadczasowa satyra cywilizacji oparta na podstawie książki Breta Eastona Ellisa pozostawia otwarte drzwi do interpretacji realizmu seryjnych morderstw.

więcej »

„Kobra” i inne zbrodnie: Najniebezpieczniej jest we własnym łóżku
Sebastian Chosiński

23 V 2023

Jerzego Gruzę kojarzymy przede wszystkim jako reżysera kultowych komedii telewizyjnych i kinowych z lat 60. i 70. ubiegłego wieku. Należy jednak pamiętać, że był on również wziętym twórcą spektakli telewizyjnych, które nie zawsze miały na celu rozśmieszanie widza. Oparta na tekście Lucille Fletcher „Pomyłka, proszę się wyłączyć!” mogła go – dla odmiany – mocno wystraszyć.

więcej »

Z filmu wyjęte: Życie miejskie dla ubogich
Jarosław Loretz

22 V 2023

Jak widać z poniższego obrazka, swego czasu Włosi rozgryźli sposób radzenia sobie w sytuacji, gdy w domu nie ma bieżącej wody…

więcej »

Polecamy

Życie miejskie dla ubogich

Z filmu wyjęte:

Życie miejskie dla ubogich
— Jarosław Loretz

Drama na trzy ręce
— Jarosław Loretz

Nie, nie, wejście od frontu odpada
— Jarosław Loretz

Technika zgniłego Zachodu
— Jarosław Loretz

Tam, gdzie nikt nie patrzy
— Jarosław Loretz

Czy Herkules była kobietą?
— Jarosław Loretz

Prosimy nie regulować monitora
— Jarosław Loretz

Patyki eliminacji
— Jarosław Loretz

Pieczęć średniego zapieczętowania
— Jarosław Loretz

Dekoracje waść niszczysz!
— Jarosław Loretz

Zobacz też

Copyright © 2000- – Esensja. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Jakiekolwiek wykorzystanie materiałów tylko za wyraźną zgodą redakcji magazynu „Esensja”.